Hegel’de özgürlük, bireysel keyfiyet değil; tinin kendini düşüncede, tarihte ve edimsellikte kurma sürecidir. “Gerçek bütündür” önermesi, öznel tin, nesnel tin ve saltık tin arasındaki hareketi özgürlüğün asli zemini olarak açar.
Browsing: Mantık Bilimi
Başlangıç Sorunu Marx’ın “benim diyalektiğim” dediği yerde asıl sorulması gereken şey, Hegel’den kopuşun tam olarak nerede başladığıdır. Bu soruya çoğu zaman çok kolay cevap verilir: Hegel…
Buradaki asıl mesele, Kant ile Hegel arasındaki farkı yalnız iki ahlak kuramı arasındaki fark gibi değil, özgürlüğün nasıl mümkün olduğu sorusu üzerinden düşünmektir. Kant, evrensel yasa…
“Benden Çıkanın Bana Dönmesi”nin Felsefi Anlamı Refleksiyon, gündelik dilde bir aynayı çağrıştırır; fakat felsefi bağlamda salt yansıma değildir. “Benden çıkanın bana dönmesi” yalnızca bir geri dönüş…
Refleksiyonun Eşiğinde İki Eleştiri Damarı Modern felsefenin Kant’la açtığı eleştirel damar, düşüncenin yalnız nesnesiyle değil, kendi imkân ve sınırlarıyla da meşgul olması gerektiğini vazeder. Bu hamle,…
Giriş: Felsefi Hareketin Yapısı Modern felsefenin Kant ile Hegel arasında kurduğu ilişki, yalnızca ardışık bir kronoloji değil, felsefi bir yönelim farkıdır. Kant’ın sisteminde bilgi, doğa ve…
Dışsallık Fikri ve Doğanın Mantıksal Sahnesi Hegel’in doğa felsefesi, mantığın doruk noktası olan “Idea”nın kendini dışsallaştırmasıyla açılır. Bu dışsallaşma, kavramın kendi içsel birliğini kaybetmesi anlamında bir…
Giriş: Düşüncenin Ontolojik Eşiği “Omnis determinatio est negatio.” Bu kısa fakat yoğun ifade, Batı felsefe tarihinde hem metafizik hem de mantık düzeyinde belirleyici bir rol oynamıştır.…
Giriş: Olumsuzlamanın Felsefi Konumu Olumsuzlama (Negation), felsefe tarihinde uzun süre ikincil, yardımcı ya da yıkıcı bir işlem olarak görülmüştür. Klasik mantıkta ve özellikle Aristotelesçi gelenekte “A,…
Modern Felsefe: Kurucu Filozoflar ve Sistematik Çözümlemeler I. GİRİŞ: HEGEL’İN FELSEFEDEKİ KONUMU Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770–1831), felsefe tarihinde yalnızca bir sistem kurucusu değil; bizzat “sistemin…