Vahşi Günler / Days of Being Wild — Wong Kar-wai (1990)

Yönetmen ve Bağlam

Wong Kar-wai’nin ikinci uzun metrajı olan Vahşi Günler, 1990 yapımı bir Hong Kong filmi. Hikâye 1960’ların başında geçer ve merkezine Yuddy adlı genç bir adamın ilişkilerini, köksüzlüğünü ve biyolojik annesini arayışını yerleştirir. Film aynı zamanda Wong Kar-wai ile görüntü yönetmeni Christopher Doyle’un ilk işbirliğidir; bu ortaklık daha sonra yönetmenin görsel dünyasının temel hatlarından biri hâline gelir. Criterion da filmi Wong’un olgun üslubunun ilk tam açılımı olarak tanımlar.

Filmin Tanıtımı ve Kompozisyon

Film, tek bir aşk hikâyesi kurmaz. Yuddy’nin Su Lizhen, Mimi, polis Tide ve sonradan kısa süre görünen başka bir erkek figürle kesişen hayatı, parçalı bir duygusal alan oluşturur. Anlatı çizgisel görünse de asıl ağırlık olayların sonucunda değil, karakterlerin birbirine tam ulaşamamasında toplanır. 1960 Hong Kong’una yerleşen film, dar iç mekânlar, gece sokakları, saatler, aynalar ve geçici karşılaşmalar üzerinden ilerler. Bu kompozisyon, daha sonra Aşk Zamanı ve 2046da daha da yoğunlaşacak zaman, arzu ve gecikme duygusunun ilk güçlü biçimidir.

Panofsky Yöntemiyle Üç Düzeyli Analiz

Ön-ikonografik: İlk düzeyde gördüğümüz şey, güzel giyinen, rahat hareket eden, kadınlarla kolay ilişki kuran ama hiçbir yere bağlanmayan genç bir adamdır. Çerçevede saatler, tropik sıcaklık hissi, sigaralar, dar odalar, koridorlar, danslar, gece yürüyüşleri ve yüzlerdeki kısa tereddütler vardır. Leslie Cheung’un oynadığı Yuddy merkezde durur; Maggie Cheung’un Su Lizhen’i, Carina Lau’nun Mimi’si ve Andy Lau’nun Tide’ı onun çevresinde hareket eder. Yüzeyde bakıldığında film, bir playboyun ilişkileri ve kimlik arayışı üzerine kurulmuş şehirli bir melodram gibi görünür.

İkonografik: Bu düzeyde saat, tren, kuş, ayna ve annenin yokluğu belirgin işaretlere dönüşür. Yuddy’nin “ayaksız kuş” fikri, köksüz ve konmadan yaşayan bir varoluş modelini çağırır. Su Lizhen’in bekleyişi ile Mimi’nin taşkın tutkusu aynı erkek figür etrafında iki ayrı kadınlık hattı kurar. Tide ise daha sessiz, daha gözlemci bir erkeklik yüzü olarak belirir. Film, klasik romantik ilişkiden çok, bağlanma korkusu, gecikmiş yakınlık ve yerini bulamayan kimlik üzerine kurulu bir işaret ağı taşır.

İkonolojik: En derin düzeyde Vahşi Günler, aşkı bir birleşme alanı olarak değil, köksüzlükle yaralanmış benliğin başkalarına bıraktığı iz olarak düşünür. Yuddy’nin annesini araması, yalnız biyografik bir eksiklik değildir; onun hiçbir ilişkiye yerleşememesinin de zeminidir. Film böylece bireysel cazibenin altında büyük bir duygusal yoksunluk olduğunu gösterir. Hong Kong modernliğinin hız, yüzey ve geçicilik duygusu da bu yapının içine siner. Burada arzunun nesnesi sürekli vardır, ama kalıcılığı yoktur.

Temsil – Bakış – Boşluk

Temsil: Film, Yuddy’yi ne romantik kahraman ne de basit bir bencil olarak kurar. O çekici, zalim, kırılgan ve çocukça bir figürdür. Su Lizhen ise edilgen bir bekleyiş figürü gibi görünse de filmin en derin duygusal ağırlığını taşır. Mimi daha dışavurumcu ve bedensel bir tutkuyu temsil eder. Wong Kar-wai bu karakterleri ahlaki etiketlere ayırmaz; herkes biraz yaralı, biraz eksik, biraz gecikmiş görünür. Bu temsil biçimi filmin duygusunu sakin ama kalıcı kılar.

Bakış: Bu filmde bakış çoğu zaman söylenmeyen şeyin yerini alır. Karakterler birbirine uzun uzun bakar, ama o bakışların çoğu temas değil mesafe üretir. Yuddy’nin bakışı sahiplenici gibi görünür, ama aslında kalıcı değildir. Su Lizhen’in bakışı ise bekleyiş, kırgınlık ve kendini tutma duygusunu taşır. Kamera da bu bakış düzenine katılır; yüzleri sever ama onları tam ele vermez. Böylece seyirci karakterleri anlamaya yaklaşır, ama hiçbirine bütünüyle yerleşemez.

Boşluk: Filmin asıl gücü boşlukta kurulur. Yuddy’nin annesiyle ilişkisi, geçmişinin duygusal bedeli ve karakterlerin birbirine neden tam ulaşamadığı tam açıklanmaz. Sonradan beliriveren ve başka bir filme açılır gibi duran Tony Leung karakteri de bu boşluğun parçasıdır. Wong Kar-wai burada anlatıyı kapatmak istemez; eksik kalmışlık duygusunu biçimin içine yerleştirir. Bu yüzden film bittiğinde tamamlanmış bir hikâye değil, yarım kalmış hayatlar hissi kalır.

Stil-Tip-Sembol

Stil: Vahşi Günlerde Wong Kar-wai’nin sonraki filmlerini haber veren biçim açıkça görünür. Doygun renkler, dar mekânlar, yavaşlayan anlar, müzikle taşınan ritim ve yüzlere yaklaşan kamera filmin stilini kurar. Christopher Doyle’un görüntüsü burada yalnız şık değil; sıcak, yapışkan ve geçici bir şehir duygusu üretir. Film bu nedenle görsel olarak zarif, duygusal olarak ise huzursuzdur.

Tip: Yuddy, erken Wong Kar-wai sinemasının köksüz erkek tipinin kurucu örneklerinden biridir. Su Lizhen bastırılmış duygunun, Mimi ise taşkın arzunun tipini taşır. Tide daha sessiz, etik ve geriden gelen bir erkek figürü olarak denge kurar. Ancak film bu tipleri donmuş kalıplar hâlinde kullanmaz; her biri zamanla daha kırılgan ve daha insani görünür.

Sembol: Saat filmin en güçlü sembollerinden biridir; yalnız zamanı değil, bir anın içine hapsolmayı da taşır. Ayna, karakterlerin kendilerine bile tam sahip olamadığını hissettirir. Tren ve yolculuk, yer değiştirmeyi mümkün kılar ama ait olmayı sağlamaz. “Ayaksız kuş” düşüncesi ise filmin özünü taşır: konmadan yaşayan, durduğu anda düşecekmiş gibi duran bir varoluş.

Sanat Akımının Açık Belirtilmesi

Vahşi Günler, Hong Kong Yeni Dalgası sonrasındaki modern şehir melodramı ile auteur sinemasının kesişiminde duran bir film. Romantik dram, suç filmi ve şehir yalnızlığı duygusunu bir araya getirir; ama en çok da zaman ve arzu üzerine kurulu lirik bir modernlik filmi olarak çalışır.

Sonuç

Vahşi Günler, aşkı anlatıyor gibi görünür; ama asıl olarak bağ kuramayan insanların birbirinde bıraktığı yarımı anlatır. Wong Kar-wai burada büyük olaylardan çok duraklamalara, kısa temaslara ve geç kalmış duygulara yaslanır. Bu yüzden film, bitmiş bir hikâyeden çok, hafızada kalan bir sıcaklık ve eksiklik hissi bırakır. Sonraki filmlerinin duygusal ve görsel omurgası da burada belirginleşir.

Künye & Eser Altı

Künye: Vahşi Günler / Days of Being Wild / Yönetmen ve senaryo: Wong Kar-wai, 1990, Hong Kong, Kantonca, drama, 94 dk. Başrollerde Leslie Cheung, Maggie Cheung, Carina Lau, Andy Lau, Jacky Cheung ve Tony Leung yer alır.