Sokak Eve Giriyor / The Street Enters the House — Umberto Boccioni

Sanatçının Tanıtımı

Umberto Boccioni, Fütürizmin modern kenti yalnız mimari bir çevre olarak değil, insanın algısını ve bedenini kuşatan bir kuvvet alanı olarak ele alan kurucu sanatçılarındandır. 1911 tarihli La strada entra nella casa / Sokak eve giriyor, bu düşüncenin en yoğun örneklerinden biridir. Eser, dönüşen kent dokusunu, inşaat faaliyetini ve balkondan sokağı izleyen figürleri tek bir eşzamanlı algı içinde birleştirir. Bugün Sprengel Museum Hannover koleksiyonundadır.

Eserin Tanıtımı ve Kompozisyon

Kompozisyonun ön merkezinde, sırtı izleyiciye dönük bir kadın balkon korkuluğuna doğru eğilir. Kolları iki yana açılmış değildir. Bedeni balkon sınırında toplanırken başı belirgin biçimde sola çevrilmiştir. Bu nedenle figür yalnız aşağıya yönelen anonim bir seyirci gibi değil, inşaat alanındaki belirli bir hareketi takip eden kişi olarak algılanır.

Kadının arkasından başlayarak bütün yüzeye yayılan sokakta işçiler, dikey inşaat direkleri, iskeleler, yapı parçaları ve birbirine doğru eğilen binalar görülür. Daha dikkat çekici olan, sokağın hareketinin merkezdeki kadın bedenini gerçekten kesmesidir: küçük bir at figürü, balkon korkuluğunun hemen üzerinde kadının sırtının alt-sağ bölümü ile kalçasının üst hizasından geçerek ileri doğru hareket eder. Bu, yalnız benzetme değildir; at, resmin insan ile sokak arasındaki sınırı kaldıran somut öğelerinden biridir. Eser üzerine yapılan açıklamalarda da atın kadın figürünün beden alanına taşındığı belirtilir.

Sol ve sağ taraftaki balkonlarda başka kadın figürleri de aşağıdaki inşaatı izler. Böylece ana figür tek başına değildir; farklı evlerden sokağa yönelen bakışların oluşturduğu bir seyir ağı vardır. Sokak yalnız aşağıda gerçekleşen olay, balkonlar da yalnız yukarıdaki gözlem noktaları değildir: iki alan resim yüzeyinde sürekli birbirine girer.

Panofsky Yöntemiyle Üç Düzeyli Analiz

Ön-ikonografik düzeyde sırtı dönük ve sola bakan kadın, balkon figürleri, işçiler, iskeleler, direkler, at, yollar ve eğilmiş yapı cepheleri görülür. Açık mavi, mor, sarı, turuncu ve yeşil alanlar sürekli kesişir. Geleneksel perspektifin düzenli derinliği yerine farklı yönlerde hareket eden biçimler bütün yüzeyi doldurur.

İkonografik düzeyde sahne, büyük bir inşaat faaliyetinin sürdüğü modern kent sokağını ve bu faaliyeti balkonlardan izleyen insanları konu edinir. Balkon, özel yaşam ile kamusal alan arasındaki somut sınırdır. İnşaat işçileri dönüşen şehri, at ise sokaktaki hareket ve taşıma düzenini kompozisyona taşır. Eserin adı bu ilişkiyi açık biçimde yönlendirir: dışarıdaki yaşam artık yalnız seyredilmez; evin alanına girer.

İkonolojik düzeyde Boccioni modern kent deneyimini içeri ve dışarı ayrımının çöküşü üzerinden kurar. Kentin gürültüsü, emeği, hayvanları, binaları ve hareketi balkondaki kişinin algısında aynı anda toplanır. Kadının bedeninden geçen at özellikle belirleyicidir: dış dünyanın hareketi artık figürün karşısında değildir, onun bedensel alanına nüfuz etmiştir. Fütürist eşzamanlılık burada yalnız farklı anların üst üste gelmesi değil, insan ile çevrenin birbirine geçmesidir. Boccioni bu çalışmada balkon deneyimini çevredeki evler, sokak ve atmosferin aynı anda algılanması düşüncesiyle ilişkilendirmiştir.

Temsil – Bakış – Boşluk

Temsil, merkezi kadını hareketin kaynağı olarak değil, hareketin içine alınan beden olarak kurar. Kadın sakin biçimde balkondadır; fakat çevresindeki şehir sakin değildir. Binalar eğilir, direkler yükselir, işçiler hareket eder ve at figürün beden alanını keser. İnsan ile kent aynı resimsel maddede buluşur.

Bakış, bu kez özellikle önemlidir. Merkezdeki kadın başını sola çevirir. Sol ve sağ balkonlardaki kadınlar da aşağıdaki çalışmaya yönelmiştir. Bu bakışlar izleyiciyi tek merkezli bir perspektiften çıkarır; sokak farklı konumlardan aynı anda izlenmektedir. Biz de merkezdeki kadının arkasından onun baktığı alana gireriz, fakat yan balkonlardaki seyircileri de görürüz. Böylece resim, seyretmenin kendisini çoğaltır.

Boşluk, balkon ile sokak arasındaki fiziksel mesafeyi korumaz. At kadının bedenine taşınır, yapılar öne eğilir, inşaat direkleri üst bölümlere ulaşır. Özel alan ile kamusal alan arasındaki mesafe resimsel olarak kapanır. Eserin adı tam da bu nedenle biçimsel bir gerçeğe karşılık gelir: sokak eve gerçekten girer.

Stil – Tip – Sembol

Stil düzeyinde eğilmiş mimari düzlemler, tekrarlanan dikeyler, parçalanmış renk yüzeyleri ve yön değiştiren çizgiler Fütürist eşzamanlılığı kurar. Hareket yalnız işçilerin veya atın hareketi değildir; binalar bile durağanlıklarını kaybeder.

Tip düzeyinde merkezdeki kadın modern kent seyircisidir; yan balkonlardaki kadınlar bu tipi çoğaltır. İşçiler ise dönüşen şehrin kolektif emek gücünü oluşturur. At, insan emeğiyle kent hareketi arasında yer alan canlı taşıma kuvvetidir.

Sembol düzeyinde balkon, içeri ile dışarı arasındaki tarihsel eşik belleğini taşır ve eserde bu anlam doğrudan etkinleşir. Atın güç, hareket ve taşıma çağrışımları ise burada kentin bedene doğru ilerleyen enerjisiyle birleşir. İnşaat alanı tek başına soyut bir “ilerleme sembolü” değildir; fakat bütün kompozisyon içinde eski ve sabit çevrenin parçalanarak yeniden kurulmasını taşır. Sembolik anlam, nesnelerin sözlük karşılıklarından değil, balkon–kadın–at–sokak ilişkisinden doğar.

Sanat Akımının Açık Belirtilmesi

Eser Fütürizm içinde değerlendirilmelidir. Eşzamanlı algı, sabit perspektifin parçalanması, modern kent ve inşaat temasının merkeze alınması, insanla çevrenin karşılıklı olarak birbirine nüfuz etmesi bu sınıflandırmayı belirler.

Sonuç

The Street Enters the House, balkondan şehre bakan bir kadını resmetmekle yetinmez; bakma eylemini kent tarafından kuşatılmaya dönüştürür. Merkezdeki kadın sola bakarken yan balkonlardaki kadınlar da inşaatın hareketini izler; aşağıdaki işçiler kenti yeniden kurar ve küçük at, kadının sırtının altından geçerek sokağı doğrudan beden alanına taşır. Balkon artık güvenli bir sınır değildir. Boccioni’nin kentinde insan şehre yalnız bakmaz; şehir aynı anda ona doğru gelir.